Bỏ qua tới nội dung
Giáo dục

Kiến thức hình học cơ bản cần nắm: khái niệm và công thức

7 phút đọc

Kiến thức hình học cơ bản cần nắm: khái niệm và công thức
Nội dung chính
  1. Điểm, đường thẳng, đoạn thẳng và tia
  2. Góc và các loại góc thường gặp
  3. Các hình phẳng và công thức cần thuộc
  4. Định lý Pythagore và tam giác vuông
  5. Hình khối: diện tích xung quanh và thể tích
  6. Cách học hình học dễ nhớ và ít sai
  7. Câu hỏi thường gặp
  8. Hình học cơ bản bắt đầu học từ đâu?
  9. Tổng ba góc trong một tam giác bằng bao nhiêu?
  10. Công thức tính diện tích hình tròn là gì?
  11. Định lý Pythagore dùng khi nào?
  12. Nguồn tham khảo

Những kiến thức cơ bản về hình học gồm các khái niệm nền tảng như điểm, đường thẳng, góc, cùng cách tính chu vi, diện tích của hình phẳng và thể tích của hình khối. Nắm chắc phần này, bạn sẽ học thuận lợi hơn ở các lớp trên và áp dụng được vào đời sống, từ đo đạc căn phòng đến tính lượng nước trong bể. Bài viết tổng hợp theo thứ tự từ dễ đến khó, kèm công thức gọn để bạn tra nhanh.

Điểm, đường thẳng, đoạn thẳng và tia

Mọi thứ trong hình học bắt đầu từ điểm. Điểm không có kích thước, chỉ xác định một vị trí. Nhiều điểm nối thẳng hàng tạo thành đường thẳng, kéo dài vô hạn về hai phía.

Đoạn thẳng là phần đường thẳng giới hạn bởi hai điểm đầu mút và có độ dài đo được. Tia là phần đường thẳng bắt đầu từ một điểm và kéo dài vô hạn về một phía. Hai đường thẳng trong cùng mặt phẳng có thể cắt nhau, song song hoặc trùng nhau.

Góc và các loại góc thường gặp

Góc được tạo bởi hai tia chung gốc và đo bằng đơn vị độ. Một vòng tròn đầy đủ là 360 độ, góc bẹt là 180 độ. Phân loại góc giúp bạn nhận ra dạng bài nhanh hơn.

  • Góc nhọn: nhỏ hơn 90 độ.
  • Góc vuông: đúng 90 độ.
  • Góc tù: lớn hơn 90 độ và nhỏ hơn 180 độ.
  • Góc bẹt: đúng 180 độ.
  • Hai góc kề bù có tổng bằng 180 độ; hai góc đối đỉnh thì bằng nhau.

Các hình phẳng và công thức cần thuộc

Hình phẳng nằm gọn trên một mặt phẳng. Tổng ba góc trong của một tam giác luôn bằng 180 độ, còn tổng bốn góc của một tứ giác lồi bằng 360 độ. Dưới đây là các công thức phổ biến nhất, với a, b là cạnh, h là chiều cao, r là bán kính.

  • Hình chữ nhật: chu vi = 2 × (dài + rộng); diện tích = dài × rộng.
  • Hình vuông: chu vi = 4 × a; diện tích = a × a.
  • Tam giác: diện tích = 1/2 × đáy × chiều cao.
  • Hình bình hành: diện tích = đáy × chiều cao.
  • Hình thang: diện tích = 1/2 × (đáy lớn + đáy bé) × chiều cao.
  • Hình tròn: chu vi = 2 × π × r; diện tích = π × r × r, với π xấp xỉ 3,14.

Định lý Pythagore và tam giác vuông

Trong tam giác vuông, bình phương cạnh huyền bằng tổng bình phương hai cạnh góc vuông, tức c² = a² + b². Ví dụ tam giác có hai cạnh góc vuông 3 và 4 thì cạnh huyền là 5, vì 9 + 16 = 25.

Định lý này dùng để tính khoảng cách, kiểm tra góc vuông khi xây dựng hay tính đường chéo màn hình, hình chữ nhật. Khi đã quen đại số, bạn sẽ thấy hình học liên hệ chặt với phương trình, chẳng hạn qua Công thức nghiệm phương trình bậc hai: cách nhớ và áp dụng.

Hình khối: diện tích xung quanh và thể tích

Hình khối chiếm chỗ trong không gian ba chiều nên ngoài diện tích còn có thể tích. Hãy nhớ đơn vị: diện tích tính bằng mét vuông, thể tích tính bằng mét khối, và 1 mét khối bằng 1000 lít.

  • Hình hộp chữ nhật: V = dài × rộng × cao.
  • Hình lập phương: V = a × a × a.
  • Hình trụ: V = π × r × r × h.
  • Hình cầu: V = 4/3 × π × r × r × r.
  • Hình chóp và hình nón: V = 1/3 × diện tích đáy × chiều cao.

Cách học hình học dễ nhớ và ít sai

Luôn vẽ hình trước khi giải, ghi rõ các dữ kiện đã cho lên hình. Với mỗi công thức, hãy hiểu vì sao có công thức đó thay vì học vẹt, ví dụ diện tích tam giác bằng một nửa hình chữ nhật cùng đáy và chiều cao.

Mỗi ngày làm vài bài ngắn, chú ý đổi đơn vị đồng nhất trước khi tính. Bạn có thể xem thêm các bài khác trong chuyên mục Giáo dục, hoặc tiếp tục với Hiểu quy tắc đạo hàm hàm hợp: công thức và ví dụ dễ nhớ khi muốn nâng cao.

Câu hỏi thường gặp

Hình học cơ bản bắt đầu học từ đâu?

Nên bắt đầu từ điểm, đường thẳng, đoạn thẳng và góc, sau đó đến tam giác, tứ giác, hình tròn. Cách sắp xếp này thường được dạy từ tiểu học đến lớp 7.

Tổng ba góc trong một tam giác bằng bao nhiêu?

Bằng 180 độ với mọi tam giác trong hình học phẳng. Khi biết hai góc, bạn lấy 180 trừ tổng hai góc đó là ra góc còn lại.

Công thức tính diện tích hình tròn là gì?

Diện tích bằng π × r², trong đó r là bán kính và π xấp xỉ 3,14. Ví dụ bán kính 5 cm cho diện tích khoảng 78,5 cm².

Định lý Pythagore dùng khi nào?

Dùng cho tam giác vuông để tìm cạnh còn thiếu theo công thức c² = a² + b². Bộ ba quen thuộc nhất là 3, 4, 5.

Nguồn tham khảo

Đọc thêm

Bài trước đó